“Hoe hoort het eigenlijk” volgens de Duitse Knigge

Over het nut van goede omgangsvormen

Wat kan er echt niet? Of wat vinden jij en ik echt onbeleefd gedrag. Bijvoorbeeld “witte of te korte sokken dragen”,boeren of winden laten“, “je eten door elkaar prakken“, “slurpen”, “een ander niet laten uitpraten” “(bij onbekenden) uitweiden over jouw lichamelijke ongemakken”, “je mes aflikken“. Dit zijn maar enkele van de vele voorbeelden waarover de gemiddelde Duitser en Nederlander dezelfde opvattingen zullen hebben. Wanneer wij in een zwak moment onszelf af en toe niet aan deze regels houden, dan weten we donders goed dat we daarmee de conventies overtreden en dat dat eigenlijk niet kan. Maar realiseren we ons wel voldoende dat het ons ook klanten kan kosten?

Hoe hoort het eigenlijk als Neerlands baken voor etiquette

Nederlanders staan in het buitenland nu niet bepaald bekend om hun diplomatieke gedrag. De neiging om gewoon te zeggen waar het op staat leidt nogal eens tot gefronste wenkbrauwen en terughoudendheid bij gesprekspartners. Die terughoudendheid ontstaat onder meer als iemand zich beledigd of, en nog ingrijpender, onveilig voelt.

Simpelweg willen wereldburgers, ondanks allerlei onderlinge verschillen, zich veilig voelen. Een respectvolle behandeling draagt aan dat gevoel van veiligheid bij. Indien iemand de grenzen van betamelijkheid overschrijdt, zal men zoveel mogelijk afstand tot die persoon bewaren.

Dat is natuurlijk vervelend in privésituaties. Maar daar blijft de schade van verstoorde verhoudingen beperkt tot een kleine schaal. Een gemis aan sociale vaardigheden heeft een veel bredere impact wanneer de belangen van grotere groepen in het geding zijn: van ondernemingen en landen bijvoorbeeld. Zoals ik eerder al opmerkte: als jij als Nederlandse ondernemer in Duitsland qua gedrag de plank misslaat dan kan je dat klanten kosten.

Omdat goede omgangsvormen het smeermiddel voor goede relaties zijn is er in de loop der eeuwen de nodige aandacht aan het thema omgangsvormen besteed.

In Nederland verscheen in 1939 het boek “Hoe hoort het eigenlijk” van de auteur Amy Groskamp-Ten Have. Zij beschreef daarin voor allerlei maatschappelijke situaties hoe men zich daarin beschaafd diende te gedragen. Maatschappelijke ontwikkelingen zorgden voor voortschrijdend inzicht en in de loop van de vorige eeuw verschenen er van dit werk diverse herziene drukken. Vanaf de 23e druk (1999) wordt het boek geredigeerd door Reinildis van Ditzhuyzen. De laatste uitgave (42e druk) dateert uit 2019, en verscheen onder de titel: Hoe hoort het eigenlijk? De Dikke Ditz.

Der Knigge

Onder de titel Über den Umgang mit Menschen schreef de Duitse auteur Adolph Freiherr Knigge (1752–1796) zijn bekendste werk . Het verscheen al in 1788; 150 jaar eerder dan ons Nederlandse boek voor beschaafde omgang. Maar niet alleen in tijd zijn er belangrijke verschillen. Waar de Nederlandse leidraad zich vooral richt op etiquette – dus bijvoorbeeld welke kleding je wanneer draagt – hield de oorspronkelijke Knigge zich vooral bezig met de intermenselijke relaties, zoals onder andere met “Allgemeine Bemerkungen und Vorschriften über den Umgang mit Menschen”, “Über den Umgang mit sich selbst sowie mit Leuten von verschiedenen Gemütsarten, Temperamenten und Stimmungen des Geistes und Herzens”.

Sociologie en sociale psychologie

Het gaat dus om regels die helpen om op de juiste manier te communiceren: sociologie en sociale psychologie avant la lettre. In de loop der eeuwen zijn diverse nieuwe versies (en vele vertalingen) van Knigges werk verschenen, waarbij de toenmalige schrijvers op een gegeven moment etiquette-regels aan het werk toevoegden. In 2016 verscheen er nog een nieuwe, in hedendaags Duits geschreven, versie van het oorspronkelijke werk.

De Knigge als basis voor zakelijk succes in Duitsland

In Duitsland is de Knigge onder grote delen van de (beroeps)bevolking een begrip. Even zoeken op internet levert diverse leidraden op die te pas en te onpas met de naam Knigge verbonden worden: Zo zijn er bijvoorbeeld Deutschland-Knigges, Business- oder Geschäfts-Knigges, Knigges zum Daten so geht Flirting heute” enzovoorts. Zie deze blog daarom als een inleiding op verschillende kortere blogs waarin ik succesvol gedrag binnen een zakelijke Duitse context zal beschrijven.

Ik heb er zin in.

Heb jij een vraag over hoe jij het beste in een Duitse zakelijke context kunt gedragen? Stel die hier. Ik ga daar in een volgende blog dan graag op in.

6 redenen om Duitstalige podcasts te luisteren plus 6 tips

Reden één: Je hebt iets met Duitsland, de Duitse cultuur of wilt de taal en cultuur beter leren kennen.

Wanneer je belangstelling hebt voor ons buurland en er echt iets over wilt weten dan is het luisteren naar podcasts een hele goede manier om je doelen te bereiken. Je hebt podcasts over alle mogelijke onderwerpen, dus er zitten er altijd wel een paar tussen die aansluiten bij wat je leuk vindt of waar je behoeftes liggen. Volg je al één van mijn trainingen? Dan biedt het regelmatig luisteren van Duitse podcasts een mooie ondersteuning.

Reden twee: Het is leuk.

In een podcast kom je heel dicht bij echte mensen. Of het nu om een heel persoonlijke podcast gaat of om één met een meer zakelijk doel. Veel zakelijke podcasts bestaan, deels, in de vorm van een interview of een discussie. Je zit dicht op wat er in een land speelt. Ik vind dat leuk.

Reden drie: je luistervaardigheid neemt op een speelse manier toe.

Je wordt ergens beter in door het vaak te doen. Dus door regelmatig naar gesproken Duits te luisteren, leer je de taal ook steeds beter te begrijpen. Je gaat steeds meer nuances van de taal (her)kennen en ook je vermogen om discussies te begrijpen neemt toe. Volgende stap is dat je daardoor makkelijker jezelf in het Duits leert uitdrukken.

Reden vier: Je leert inhoudelijk veel

Als een onderwerp je interesseert dan wil je daar graag meer van weten. Jouw kennis over voor jou interessante onderwerpen neemt enorm toe als je, naast Nederlandstalige en bijvoorbeeld Engelstalige, ook Duitse podcasts luistert.

Reden vijf: Je kennis van en ervaring met sociale omgangsvormen neemt enorm toe

Je hoort authentiek Duits in een authentieke context. Je duikt als het ware de Duitse maatschappij in en wordt min of meer deel van de Duitse cultuur. Via podcasts van grotere kranten bijvoorbeeld hoor je welke thema’s er momenteel toe doen en welke verschillende opinies er ten opzichte van diverse thema’s zijn: of het nu, om een paar dwarsstraten te noemen, over voetbal, politiek, economie of kunst gaat. Als je lang genoeg een thema volgt, maak je wellicht zelfs mee hoe maatschappelijke opinies in de loop van de tijd veranderen.

Reden zes: inzicht in sociale interactie

Je kunt “de ziel” van een land heel goed leren kennen via het luisteren naar podcasts. Zeker als er over maatschappelijk relevante thema’s wordt gesproken. Zo luisteren sinds aanvang van de coronapandemie vele Duitsers de podcast op de NDR met professor Christian Drosten, een beroemde Duitse viroloog. Hoe gaan journalisten met deskundigen om en omgekeerd deskundigen met hun interviewers? In hoeverre is dat gelijk aan of juist anders dan in Nederland of België?

Welke podcasts

Je kunt het onderwerp zo gek niet bedenken of er is wel een podcast over. Dus geef in de zoekmachine eenvoudigweg de Duitse naam van dat thema plus de zoekterm “podcast” in, en je krijgt vast een heleboel “hits”. Naast het onderwerp is natuurlijk het niveau van jouw luistervaardigheid in het Duits belangrijk. Als je met moeite eenvoudig Duits begrijpt dan is het demotiverend om naar te moeilijke podcasts te luisteren.

Tips voor podcasts uit kranten en speciale (nieuws)websites

  • Deutsche Welle biedt podcast over veel verschillende onderwerpen vanaf beginnersniveau tot aan dat van gevorderden. Een hele goede website wanneer je via podcasts gericht aan je taalniveau wil werken. Bij de podcasts zijn namelijk veelal taalopdrachten opgenomen
  • De Süddeutsche Zeitung heeft een uitgebreide rubriek met podcasts over veel verschillende maatschappelijk relevante onderwerpen, zoals een Nachrichten-Podcast, een Sport-Podcast, eentje over literatuur, een ander over economie etc. De podcast hebben als voordeel dat de sprekers zeer duidelijk articuleren. Je hebt minimaal A2-niveau nodig om de podcasts te kunnen begrijpen
  • Ook de Frankfurter Allgemeine Zeitung heeft podcasts over allerlei maatschappelijk relevante onderwerpen, zoals economische, politieke, over techniek (Digitec), gezondheid, kennis etc. Ook hier geldt A2 als startniveau als je de podcasts wilt kunnen volgen.
  • Datzelfde geldt qua niveau voor de reeks podcasts uit het Duitse weekblad Die Zeit. Ook deze krant biedt weer podcasts over een groot aantal maatschappelijk relevante thema’s. Leuk en relatief kort (circa 10 minuten) en nuttig is de Nachrichtenpodcast “was jetzt” van deze krant, waarin je ’s ochtends bij het tandenpoetsen kunt horen welke (politieke) thema’s die dag in Duitsland spelen.
  • De krant Die Welt biedt ook podcasts in alle soorten en maten en wederom over de meest uiteenlopende thema’s.

Het gaat om jouw smaak, persoonlijke voorkeur en je taalvaardigheid

Natuurlijk geef ik hierboven maar een klein aantal van de vele mogelijkheden en beperk ik mij alleen tot de podcasts uit een aantal dag- en weekbladen. Maar je zou alleen al een extra leven nodig hebben als je al de podcasts van deze gerenommeerde media zou willen volgen.

Reiseblogs und Reisevlogs

Ben je meer in lichtere onderwerpen zoals reizen geïnteresseerd? Lees dan eens mijn blog over Duitse “Reiseblogs und Reisevlogs”. Daar vind je dan zeker wat van je gading.

Oproep: Deel jouw keuze met ons

Ken jij één of meer podcasts over Duitsland of over Duitse zaken waarvan je vindt dat wij die ook moeten kennen? Deel die dan alsjeblieft met ons. Mail me dan op tjacorowaan@duitsezaken.nl

Maatwerk bij Duitse Zaken

Voorbeelden van mijn maatwerkaanpak uit de trainingspraktijk

Graag geef ik jou een kijkje in hoe ik het begrip maatwerk invul voor mijn klanten. Maatwerk begint met het intakegesprek. Stel je belt me op omdat je meer wilt weten over de zakelijke taal- en cultuurtrainingen die ik aanbied. En over de manier waarop ik met jou samenwerk. Dan beantwoord ik je vragen zo nauwkeurig mogelijk. Ben je dan vervolgens serieus van plan om een training bij mij te volgen, dan plannen we een tijdstip in voor een intakegesprek.

De intake

De intake start eigenlijk al voor ons gesprek plaatsvindt. Ik stuur je namelijk eerst een aantal digitale taaltesten toe om te kunnen bepalen wat je vertrekpunt is. Zo heb ik voorafgaand aan ons intakegesprek al een goede indruk. Tijdens het intakegesprek dat we (deels) in het Duits voeren krijgen we dan samen een beter beeld van waar je staat: zowel op het terrein van taalkennis als van praktische spreekvaardigheid. Op grond van de verkregen informatie én jouw doelen en mogelijkheden maak ik een kort rapport. Als we het over de aanpak eens zijn ontvang je een offerte en, nadat je die hebt geaccepteerd, kan het traject beginnen.

Tijdens het traject

Tijdens de trainingen werken we zoveel mogelijk met authentiek materiaal uit jouw werkpraktijk. Hieronder lees je meer over veel voorkomende onderwerpen tijdens een training.

Telefoongesprekken

Bij het voorbeeld telefoongesprekken: we bereiden echte telefoongesprekken voor die jij zult gaan voeren en we oefenen daarmee. Zo bouw je een grote woordenschat op die je vervolgens ook meteen leert toepassen. Je gaat zonder stress, of in ieder geval met minder spanning, spreken en je bereikt makkelijker je gespreksdoelen. Natuurlijk komt het voor dat je onverwacht op iets nieuws moet inspelen. Dan maken we daar tijdens de training tijd voor. Als je met een dringend probleem zit, kan je ook tussen trainingen door altijd contact met me opnemen. Ik help je dan direct, of als ik bezet ben, zo gauw mogelijk verder. Dat beschouw ik als maatwerk: ik zou niet anders willen werken.

E-Mails

Schrijf jij zoals veel van mijn klanten zakelijke e-mails? Veel cursisten zeggen bij aanvang van de training tegen mij dat “google-translate” hun beste vriend is en dat ze het schrijven van e-mails dus niet hoeven te oefenen. Als ik dan vraag of we samen eens naar één van hun e-mails zullen kijken blijkt die vaak vol met fouten te zitten. Als ze dat inzien, willen de cursisten maar al te graag met het schrijven geholpen worden. Velen sturen mij elke keer voorafgaand aan een training (een deel van) hun schriftelijke correspondentie toe. Je snapt natuurlijk dat e-mails er bij elk bedrijf, voor elke functie en in iedere situatie anders uit moeten zien. Dat betekent dus veel werk voor mij en dat is tijdrovend maar wel erg leuk. Deze maatwerkaanpak zorgt ervoor, dat ik jou echt op weg help om je zeker te voelen bij het schrijven van e-mails uit jouw dagelijkse praktijk.

Presentatie

Voor elke training maak ik een nieuwe agenda en geef ik je opdrachten op. Die twee samen vormen de de basis voor die les. Maar het komt nogal eens voor, dat mijn klant onverwacht en op korte termijn een presentatie moet geven. In dat geval gooien we de lesinhoud om en besteden we alle tijd die jij nodig hebt aan het voorbereiden van de presentatie. En is er heel veel haast bij, dan plannen we eventueel nog een extra bijeenkomst tussen twee trainingen in. Of we kijken of we de eerder geplande training naar voren kunnen halen. Dat is mijn opvatting van maatwerk: een op maat gemaakte training die echter wel flexibel aangepast kan worden als jouw situatie daarom vraagt.

Online en op locatie; één op één en aan een groep

Afhankelijk van jouw wensen en factoren, zoals reisafstand, train ik zowel in-company als online. Zelf vind ik het in dezelfde ruimte bij jou als klant trainen het fijnst. Dan krijg ik echt een gevoel bij wat je doet. Maar soms past online trainen gewoon beter. Verder train ik jou individueel of jullie als groep. Als het om een groep gaat, onderzoek en bespreek ik tijdens de intake of ik beter één of meer groepen kan samenstellen. Het startniveau van jullie als deelnemers moet natuurlijk in grote lijnen gelijk zijn en ook het takenpakket moet min of meer overeenkomen. Want ik lever jou/jullie tenslotte altijd maatwerk.

Meer weten?

Dit hierboven zijn natuurlijk voorbeelden waarmee ik veel te maken heb. Misschien loop jij wel met een taalvraag rond die anders is dan hierboven beschreven staat. En vraag je je af of ik je op weg kan helpen. Bel me dan gewoon op 06 1024 4429. Een eerste verkenning is vrijblijvend . Ik sta je graag te woord.

Mailen mag natuurlijk ook.

Hoe overbrug je zakelijke cultuurverschillen met je Duitse relaties: over vergaderen en presenteren

Tijdens het zakendoen houdt uw Duitse relatie van harde feiten: cijfers en indien voorhanden, certificaten helpen u om vertrouwen te winnen.

In deze derde bijdrage uit mijn serie over hoe om te gaan met zakelijke cultuurverschillen bij Duits-Nederlandse samenwerking ga ik in op het onderwerp vergaderen. Als onderdeel daarvan komt ook het thema presenteren nogmaals aan bod. Ik beschrijf algemene in Duitsland geldende opvattingen over dit thema. Natuurlijk zijn er verschillen per organisatie, branche/regio die bepalen hoe formeel of informeel iets verloopt.  Met deze aanwijzingen blijft u echter aan de veilige kant.

“Spelregels” tijdens vergaderingen

  1. Zorg dat u op tijd bent. Te laat komen wordt niet getolereerd.
  2. Er is een vaststaande en daarmee duidelijke agenda. Daarvan wordt in beginsel niet afgeweken.
  3. Bij die agenda hoort een duidelijke tijdsplanning. Houd u daaraan.
  4. De voorzitter is ook echt voorzitter. Deze, meestal de hoogste in rang, zal op grond van de input zelf besluiten nemen en veelal dit besluit tijdens de vergadering meedelen.
  5. Men verwacht dat de door de leidinggevende genomen besluiten ook worden uitgevoerd.
  6. Bij het behandelen van een agendapunt komt/komen meestal alleen de “Sachverständige(n)” aan het woord. Iets overdreven gesteld: anders dan in Nederland zal men de jongste bediende niet naar diens opvatting vragen. Dit hangt samen met een wezenlijk cultureel verschil: Nederlanders waarderen de generalist, die overal een mening over heeft en die dan ook verkondigt. In Duitsland waardeert men de specialist. Hij of zij is de beste op zijn/haar vakgebied en wordt niet geacht overal verstand van te hebben, laat staan een mening te verkondigen over onderwerpen waarvoor hij/zij niet verantwoordelijk is.
  7. Toon dus respect voor iemands vakkennis, en bemoei u niet ongevraagd met diens vakgebied.

“Spelregels” voor uw presentatie of bijdrage aan een vergadering

  1. Bereid uw presentatie in het Duits goed voor. Tijdens het spreken mag u wel (kleine) taalfoutjes maken. Alles wat (in uw presentatie) geschreven staat moet echter foutloos zijn.
  2. Bent u het Duits niet voldoende machtig? Neem iemand mee die uw verhaal in perfect Duits kan doen en die tevens kennis heeft van het onderwerp.
  3. Wees zakelijk. Maak dus niet grapjes om het ijs te breken. Zeker niet over uzelf. Sommige Nederlanders hebben de neiging om zich kleiner te maken dan ze zijn. Met humoristisch bedoelde zinnen als: “Ik sta hier omdat ze nu eenmaal niets beters hadden” of met een relativerend:”Ik ben best wel aardig goed” slaat u bij een Duitse doelgroep volledig de plank mis. U bent daar namelijk omdat men verwacht dat u de beste bent. Als u dat niet denkt te zijn, verdoet u de kostbare tijd van de luisteraars. Deze hadden u dan beter niet hoeven uitnodigen.
  4. Leg tijdens de presentatie uw doel(en)/oplossingen en uw plan(nen) om die doelen te bereiken tot in detail uit. Neem daarvoor de uw toegemeten tijd. Maak het niet (veel) korter, maar zeker ook niet langer.
  5. Onderbouw uw betoog met cijfers (tenminste als het onderwerp zich daartoe leent): Keuzes maken uw partners (vooral) op harde, objectieve feiten en minder op een vlotte babbel.
  6. Geef bij elke stap in het plan een duidelijk tijdspad aan.
  7. Beschrijf de mogelijke hindernissen die u tijdens de uitvoering van het plan mogelijk zult tegenkomen en vertel vooral hoe u die hindernissen gaat overwinnen.
  8. Reken erop dat de deskundige aanwezigen u inhoudelijke vragen gaan stellen. Vragen die tot op detailniveau kunnen inzoomen. Zorg dat u deze vragen zelf kunt beantwoorden of neem een inhoudelijk deskundige uit uw bedrijf mee. Alleen wanneer u competent en dus grondig blijkt, wil men met u verder.
  9. Begin, voorafgaand aan de vergadering of tijdens een eventuele pauze, niet over privézaken. Zeker niet als u elkaar nog niet (goed) kent. Zaken en privé zijn in Duitsland namelijk strikt gescheiden. Dus niet effe gezellig met buurman/buurvrouw bomen over hoeveel kinderen die heeft en of-ie een leuk weekend had om een goede sfeer te creëren.
  10. Neem de vragen van de aanwezigen serieus en zorg ervoor dat u ook een bevredigend antwoord hebt op een vraag die (voor u) pas later in het traject relevant wordt. Een typisch Nederlandse reactie als “dat zien we dan wel” roept onzekerheid en wantrouwen op.
  11. Beschikt u over (Duitse) kwaliteitskeurmerken? Hebt u positieve (Duitse) referenties)? Vermeld die dan kwistig. Zij scheppen vertrouwen.
  12. Geloof in uzelf en in uw product of dienst. Daarmee valt of staat alles. Zowel in Nederland alsook in Duitsland.

En nu? De bal ligt bij u.

Wanneer u vindt dat mijn betoog hout snijdt, dan hebt u nu meer beeld bij wat u moet doen tijdens een presentatie of in vergadersituaties. Maar wilt u wel eens weten hoe u dat doet en hoe u zich op dergelijke situaties voorbereidt? Bel me dan voor een afspraak op 06 1024 4429 of mail me op tjacorowaan@duitsezaken.nl en informeer naar mijn training Presenteren in het Duits.

Daarmee kunt u dan alvast meteen uw eerste goede daad voor het nieuwe jaar afstrepen.

Hoe overbrug je zakelijke cultuurverschillen met Duitse relaties? Over gepaste afstand en nabijheid

opeen groen wandbord staan enkele Duitse teksten in tekstwolkjes
Lekker “locker” Nederlands zijn draagt meestal niet bij aan het succesvol zakendoen. Je inleven in de culturele achtergrond van je relatie en van diens keuzes én kritisch kijken naar je eigen aannames brengt je verder.

Culturele struikelblokken

Vandaag volgt het tweede deel in de reeks over (zakelijke) culturele verschillen tussen de Duitse en Nederlandse cultuur. Dit doe ik aan de hand van twee voorbeelden a: siezen-duzen en b: kussen bij begroetingen. Doel is je meer inzicht te geven in de culturele achtergronden bij zulk gedrag.

Siezen en duzen

Nee hè, gaan we het weer eens hebben over siezen (iemand aanspreken met u) of duzen (jij zeggen). Dat thema is nu toch wel voldoende uitgekauwd?

Ik vind van niet. Want al te vaak denken Nederlanders de Duitse voorkeur om te “siezen” simplistisch te kunnen verklaren met “Duitsers zijn nu eenmaal hiërarchisch.” In enkele gevallen zijn mijn cursisten ook van oordeel dat Duitsers gewoon ouderwets zijn en zo’n twintig jaar bij ons Nederlanders achterlopen.

Even voor alle duidelijkheid. In Duitsland is sinds enige jaren een (voorzichtige) trend gaande om meer te gaan duzen. Je ziet dat bijvoorbeeld op XING, het Duitse internet-platform dat concurreert met LinkedIn. Enkele maanden geleden kondigde de redactie van XING aan dat men voortaan alle leden met du in plaats van Sie zou aanspreken. Zichtbaar wordt deze trend ook bij presentatoren van Duitse Nachrichtensendungen: steeds vaker spreekt men elkaar tijdens de uitzending met du aan.

Bij bedrijven in de creatieve sector en bij start-ups is het ook steeds gebruikelijker om te duzen. Maar deze ontwikkeling waardeert men lang niet in alle branches, ook niet bij de jongere generaties.

Eén en ander is ook afhankelijk van de situatie . Een du op sociale media wordt eerder geaccepteerd dan een du in een rechtstreeks contact.

Wat zijn nu overwegingen om te (blijven) siezen?

  • Siezen schept meer afstand. Afstand tot een collega maakt het makkelijker om die aan te spreken op eventuele fouten
  • Siezen drukt respect uit. Het is een uitdrukking van hoffelijkheid om de ander beleefd te benaderen.
  • Siezen op het werk kan je gebruiken om je te onderscheiden van een andere groep of afdeling.
  • Siezen kan je met iedereen. Duzen doe je altijd bij familie maar is een keuze bij mensen die niet tot je familiekring behoren. Met duzen geef je aan dat je de ander bijzonder vindt. Als je iedereen duzt gaat dat verschil verloren.

Zoenen in een zakelijke context.

In Nederland en Duitsland zoen je niet direct bij een eerste contact een zakenrelatie. Als je elkaar al zoent, dan gebeurt dit alleen als je de ander wat langer kent en wanneer er een zekere vertrouwdheid is ontstaan. Dus in eerste instantie voldoet gewoon het handen schudden.

Maar als we dan een Duitse (vrouwelijke) relatie een zoen geven is het goed om te beseffen dat wij Nederlanders, of beter gezegd wij Nederlandse mannen “veelzoeners” zijn. Dit overigens tot ongenoegen van vele Nederlandse dames die al dat fanatieke gezoen van vreemden helemaal niet op prijs stellen.

Maar goed, in Nederland is het drie keer zoenen ingeburgerd. In Duitsland, (en de meeste ander Europese buitenlanden), zijn maximaal twee zoenen in een zakelijke context de regel. Veel vaker blijft het, zoals gezegd, bij een handdruk.

Hoewel ik dit natuurlijk weet, kan ik aan een eigen praktijkvoorbeeld illustreren dat ik hiermee zelf een keer in de fout ging.

Ik had een training aan een groep Duitse cursisten gegeven. Bij het afscheid nemen aan het einde van de training zei één van de vrouwelijke deelneemsters tegen mij: “Tjaco, es war schön mit dir” en ze gaf mij een kus op de wang. Wat vermoeid na enkele dagen trainen dacht ik verder niet na en gaf de dame in kwestie twee zoenen en maakte aanstalten om een derde zoen op haar wang te planten. Zij ontweek echter mijn derde zoen. Drie keer zoenen ging haar een stap te ver, want daarmee zou ze de conventies binnen het zakelijk verkeer overschrijden. U zult begrijpen, die “overtreding” heb ik in latere contacten niet meer gemaakt.

Heb jij ook zo je (voor)oordelen over het gedrag van de inwoners van ons buurland en voel je soms ook de neiging om dan juist lekker Nederlands te blijven doen?

Dan is het misschien tijd om eens samen in gesprek te gaan om uw oordelen tegen het licht te houden en te kijken of ze kloppen. En wat ze je opleveren, of juist: wat ze je kosten. Wellicht ga je dan in het vervolg bewuster en vooral meer ontspannen met deze verschillen om en slaag je erin om je zakelijke doelen in Duitsland makkelijker te bereiken.

Graag ben ik je van dienst met één van mijn maatwerktrainingen. Bel me op 06 1024 4429 of mail me op tjacorowaan@duitsezaken.nl voor het maken van een afspraak.

Hoe overbrug je zakelijke cultuurverschillen met Duitse relaties: een presentatie geven

twee tekstblokken in het Duits op groen schoolbord
Blijf tijdens presentaties zakelijk en weidt niet uit over privézaken. Anders irriteert u mogelijk uw Duitse gesprekpartner.

In de vorige blog schreef ik over het belang om je bewust te zijn van zakelijke culturele verschillen tussen Duitsers en Nederlanders. En om je naar die kennis te gedragen . (Oh ja, dé Duitser en dé Nederlander bestaan niet, maar ik beschrijf hier de gemene deler).

Ik schrijf de komende weken over de belangrijkste verschillen waarover je kan struikelen als wilt communiceren met je Duitse klanten. Vandaag het eerste onderwerp uit die reeks: het onderwerp (zich) presenteren.

Presentatie: feiten (Sachebene) t.o.v. relatie (Beziehungsebene)

Vandaag gaat het over wat “de Duitser” als een goede presentatie beschouwt. Het gaat dan over een presentatie van een bedrijf, product en/of dienst en eventueel jouw rol daarin. “Goed” bedoel ik hier in de betekenis dat je daarmee zoveel vertrouwen opwekt, dat je een gerede kans hebt om met elkaar zaken te kunnen doen.

In zakelijke contacten staat voor de Duitser niet de relatie (Beziehungsebene) voorop. Binnen de zakelijke context zijn het de cijfers en de feiten (Sachebene) die er in eerste instantie toe doen. In Nederland is dat eerder omgekeerd. We “ruiken” aan iemand. Pas als we de persoon “lekker vinden ruiken” staan we er voor open om in de feiten te duiken.

 Voorbeeld: autotijdschriften

Een mooi praktijkvoorbeeld van de Duitse voorliefde voor feiten, gebaseerd op objectieve criteria,  vind je ook terug in de media, in dit geval autobladen. Auto’s behoren tot mijn hobby’s, en daarom lees ik diverse autotijdschriften. Als je dat structureel doet dan valt je op dat de autotests in Nederlandse en Engelse autobladen aan de ene kant en Duitse autobladen anderzijds een andere focus hebben. Ik baseer me daarbij op het Nederlandse blad Autovisie en het Engelse tijdschrift Car in vergelijking met het Duitse Auto Motor und Sport en Autobild.

In tests van de eerstgenoemde tijdschriften schrijven de journalisten vooral over de emoties die het kijken naar en rijden met deze auto’s bij hen oproepen.  De mate waarin het rijden in de auto goed voelt bepaalt het testresultaat . Er worden daarom slechts  relatief summier de relevante technische gegevens opgesomd.

Kijk je naar het Duitse Auto Motor und Sport of Autobild dan worden de technische gegevens van de auto in uitvoerige tabellen gepresenteerd en deze nemen navenant veel ruimte in. Daarmee maken de testers duidelijk dat zij zich er niet met een “Jantje van Leiden” hebben afgemaakt. Het testresultaat is (of lijkt) betrouwbaar, want gebaseerd op feiten. Feiten gaan voor de emotie.

Maar nu: úw presentatie in Duitsland

Volgens zijn eigen cultuurpatronen verwacht je Duitse relatie dat uw presentatie een doortimmerd verhaal (in het Duits) is. Je geeft dus feiten, beschrijft uitvoerig wat je product allemaal kan en/of over welke certificeringen (liefst Duitse) jij/jouw bedrijf beschikt. Dit mag best in een uitvoerige Power-Point presentatie.

In die presentatie moet je hem/haar via feiten ervan overtuigen dat:

  • jouw aanbod aantoonbaar het beste op de markt is (anders kan de potentiële opdrachtgever beter naar een Duitse firma gaan);
  • je zelf weet hoe het product of dienst werkt. Weet jij dat zelf niet, dan moet je een materiedeskundige uit je bedrijf naar de presentatie meenemen. Alle vragen van je Duitse relatie moeten namelijk beantwoord kunnen worden en je moet vooral uitstralen dat je competent bent;
  • je precies aangeeft wat uw oplossing is als er iets misgaat.

Dit schept het gevoel dat u betrouwbaar bent, en betrouwbaarheid behoort tot de essentiële keuzecriteria.

Hij/zij heeft er geen behoefte aan dat:

  • je (uitvoerig) over je privéleven vertelt;
  • je vooral gezellig bent en leuke grapjes maakt;
  • je op vragen over mogelijke problemen reageert in de trant van “dat weet ik nu niet, maar dat lossen we dan wel op als het zover is.”
  • je te laat op de afspraak komt.

Omdat je vele jaren ervaring hebt in het communiceren in een Nederlandse context, is het goed om over de juiste kennis te beschikken, maar nog beter om er mee te oefenen.

Dus als je een presentatietraining bij Duitse Zaken volgt dan leer je niet alleen wat ik hierboven heb beschreven, maar ga je deze kennis ook omzetten in ander gedrag. Natuurlijk moet je daarbij authentiek blijven. Ook daar letten we op.

Oefenen, oefenen, oefenen

Met praktijksituaties oefenen is het belangrijkst. Want ook nadat ik bovenstaande kennis met mijn deelnemers heb besproken blijkt, wanneer ze voor de eerste keer hun presentatie oefenen, het volgende: ze vertellen toch uitgebreid over hun partner, hun eventuele kinderen, de huisdieren, de hobby’s en over vakantieperikelen. Gewoon omdat ze dat als Nederlanders zo gewend zijn. Je gedrag aanpassen, dat kost gewoon even tijd.

Maar vervolgens weten mijn cursisten na enkele malen oefenen wel vooral hun competenties in de presentatie naar voren te laten komen en de voordelen van hun product of dienst onderbouwd met feiten te presenteren.

Als ze dan ook nog eens geleerd hebben om in het Duits inhoudelijk op vragen in te gaan dan hebben ze een veel grotere kans op succes op de Duitse markt.

Heel leuk om te zien voor mij. En nog veel belangrijker voor hen. Want daarvoor volgen ze tenslotte zo’n cursus.

Ga jij ook voor succes in Duitsland? Bel me dan eens op 06 1024 4429. Of mail naar tjacorowaan@duitsezaken.nl

Over het belang van het element cultuur in taaltrainingen.

Alleen kennis van de Duitse naamvallen verbindt niet. In correct Duits over je product of dienst kunnen vertellen wel.

Grammatica

Wanneer mensen aan een taaltraining (zakelijk) Duits denken, dan volgt in eerste instantie nog al te vaak de Pavloviaanse reactie over de naamvallen. Duits leren betekent dan grammatica stampen. En soms heerst nog de opvatting dat goed Duits kunnen spreken gelijk staat aan het uit het hoofd kunnen opzeggen van rijtjes naamvallen. Deze aannames berusten op (traumatische) ervaringen uit het schoolse verleden. Ze zijn niet van toepassing wanneer je een taal- en cultuurtraining zakelijk Duits bij mij volgt.

Natuurlijk is er tijdens jouw training wel aandacht voor grammatica en zul je een aantal zaken gewoon uit je hoofd moeten leren. Maar de grammatica staat altijd ten dienste van de communicatie: jij zult namelijk je Duitstalige relatie niet met je product overtuigen door het opdreunen van het rijtje met voorzetsels die de 3e naamval “regeren”, zoals in de afbeelding hierboven. Wel heb je een goede kans je relatie te overtuigen door in begrijpelijk Duits en met toepassing van de goede vaktermen de juiste snaar te raken.

 Idioom

Als goede lezer begrijp je het al: kennis van het juiste idioom is een belangrijke(r) pijler voor succesvolle uitwisseling van informatie dan het volledig correct kunnen toepassen van de juiste grammaticaregels. Daarbij gaat het om vaktaal maar ook om begrippen die je op reis nodig hebt. En om de juiste woorden waarmee je op een ontspannen manier gesprekken over algemene onderwerpen kunt voeren, de zogenaamde small-talk.

Verschil spreek- en schrijfvaardigheid

Wat ik hierboven schrijf is van toepassing op spreekvaardigheid. Bij officiële zakelijke correspondentie is het méér van belang om taalfouten te vermijden. Het gaat in de praktijk dan vaak om e-mails met onderwerpen als aanvraag, offerte klachtenafhandeling. Speciaal voor Duitstalige e-mailcorrespondentie heb ik een training ontwikkeld, die ik altijd aanpas naar behoefte. Maatwerk dus.

Cultuur

Op LinkedIn omschrijf ik mijzelf taal-en cultuurtrainer zakelijk Duits. En dat doe ik natuurlijk niet voor niets. Het is namelijk vooral het kunnen omgaan met het culturele element dat bepaalt of je al dan niet in gesprek komt en een vertrouwensrelatie kan opbouwen binnen de Duitstalige cultuur. Daarvoor moet je weten waar de verschillen liggen tussen de Duitse en Nederlandse benadering. Vervolgens dien je te oefenen met situaties waarin dergelijke cultuurverschillen een rol spelen. Aandacht voor culturele overeenkomsten en verschillen beschouw ik zelf als een onmisbaar element in een professionele taaltraining. Daarom vormt het thema cultuur een rode draad in de trainingen die ik geef.

P.S. Voor alle zekerheid: net zomin als dé Nederlander bestaat dé Duitser. Toch zijn er een aantal duidelijke verschillen tussen een Nederlandse en Duitse aanpak aan te wijzen. Die moet je kennen en je moet er mee kunnen omgaan.

Bel me op 06 1024 4429 als je meer wilt weten over de mogelijke voordelen die het volgen van een taal- en cultuurtraining zakelijk Duits voor jou heeft. Mailen mag natuurlijk ook. Je krijgt altijd een reactie.

“Sie sollten diese Sache nicht länger trainieren”: Over Stolpersteine in het Duits-Nederlandse idioom

Het gaat over het verschil tussen het Nederlandse woord traineren en het Duitse trainieren

Het Nederlandse traineren is niet hetzelfde als het Duitse trainieren

Tja, weer zo’n prachtig voorbeeld van betekenisverschillen tussen het Duits en Nederlands; betekenisverschillen die echter wel tot verwarring over en weer kunnen leiden. Laten we de situatie eens even bekijken. Volgens de Nederlandse Van Dale heeft het Nederlandse werkwoord traineren enkele betekenissen waaronder die van 1. dralen, talmen, treuzelen en 2. (moedwillig) op de lange baan schuiven: Hij probeert de zaak te traineren. Traineren wordt vooral in deze laatste betekenis gebruikt.

hinziehen, verzögern

Als je in het Duits wilt aangeven dat iemand iets traineert, dan kan je gebruik maken van het werkwoord hinziehen of van het synoniem hinzögern. “Sie versuchte, die Abreise bis zum Abend hinzuziehen” = “Zij probeerde het vertrek tot de avond te traineren (uit te stellen)”. Of als ander voorbeeld: “Hij wil de publicatie van dit document traineren” = “Er will die Veröffentlichung des Berichts verzögern (verlangsamen).”

trainieren (Duits) is trainen (Nederlands)

Het werkwoord trainen is van oorsprong natuurlijk geen Nederlands woord, maar is afkomstig uit het Engels. Dat daargelaten is het wel volledig ingeburgerd in de Nederlandse taal. Voor het werkwoord trainen gebruikt de Duitser het woord trainieren. “Die niederländische und die deutsche Fussballmanschaft waren beide gut trainiert” = “Het Nederlandse en het Duitse voetbalelftal waren allebei goed getraind”. of als ander voorbeeld:” Ich trainiere jeden Tag mein Gedächtnis” = “Ik train elke dag mijn geheugen.”

Die Sache, die Angelegenheit

Het gebruik van Sache in de titelzin is goed. Ik vind zelf het synoniem Angelegenheit wat mooier, maar dat is (hier) Geschmackssache. De titelzin zou dus moeten luiden: “Sie sollten diese Sache nicht länger verzögern/hinziehen.”

Aan de hand van deze paar voorbeelden wordt duidelijk dat je makkelijk ins Fettnäpfchen treten kann (een faux pas kan begaan) of Stolpersteine (hindernissen) moet overwinnen in de Nederlands-Duitse communicatie.
Tot ziens in een volgende blog met daarin meer van soortgelijke aandachtspunten.
Komen jullie ook wel eens interessante taaluitingen tegen? Of ben je zelf weleens de fout ingegaan? Deel dat dan met ons. Daaruit valt altijd wat te leren.

Contact

Wil jij je ook zonder stress schriftelijk of mondeling in correct Duits kunnen uitdrukken? Heb je een vraag over het juist gebruik van zakelijk Duits of over de Duitse zakelijke cultuur? Bel me dan op 06 1024 4429 voor informatie over mijn trainingen. Of mail me. Ik denk graag met je mee.

Ich habe viel Rückensicht in meinem Auto: Over Stolpersteine” in het Duits-Nederlandse idioom

Rückensicht bestaat niet in het Duits. Rücksicht bestaat wel. Uitleg van goed manier van Duits spreken en schijven

Ich habe viel Rückensicht in meinem Auto.

Onlangs was ik in een situatie waarin een Nederlander tegen een Duitser in een Duitse context deze zin uitsprak. De Duitse luisteraar had duidelijk vraagtekens in zijn ogen nadat deze zin was uitgesproken. Hij had meerdere richtingen waarin hij kon zoeken, maar hem was niet echt duidelijk wat de spreker nu precies bedoelde.  En dat ofschoon deze spreker al best redelijk goed Duits spreekt. Zo vervoegde hij bijvoorbeeld het werkwoord haben goed en gebruikte hij zelfs de juiste naamval bij het zinsdeel in meinem Auto.

Analyse 

Misverstanden tussen Duitsers en Nederlanders ontstaan vaak door het verkeerde woordgebruik. Laten we daarom de mededeling van onze Nederlandse vriend eens analyseren. Via doorvragen kwamen we erachter dat hij wilde mededelen dat hij een goed zicht door de achterruit van zijn auto had. Laten we in dit blog eens verder belichten wat hij in het Duits had kunnen zeggen om dit tot uitdrukking te brengen.

Rücksicht (sicht nach hinten, zicht naar achteren)

Onze Nederlandse vriend had een heldere en duidelijke boodschap overgebracht als hij het woord Rücksicht had gebruikt. In het Duits kan je, bijvoorbeeld  gewoon zeggen: “Eine beheizbare Heckscheibe sorgt auch im Winter immer für gute Rücksicht”. Dat betekent in gewoon Nederlands “Een verwarmde achterruit zorgt ook tijdens de winter voor een goed zicht naar achteren”. Had hij, in plaats van de verkeerde titelzin, iets gezegd in de trant van “Mein Auto hat eine gute Rücksicht” (“Mijn auto heeft goed zicht naar achteren”) dan was dat gewoon een goede Duitse zin geweest.

Het zelfstandig naamwoord Rücksicht heeft echter nog meer betekenissen, die ik  hieronder bespreek.

Rücksicht (consideratie, inachtneming, rekening houden met)

Rücksicht wordt meestal gebruikt in een combinatie met het werkwoord nehmen. Het wordt gebruikt om aan te geven in hoeverre de hoofdpersoon (het onderwerp in de zin) rekening houdt met de omstandigheden of gevoelens van zichzelf of van een ander. Enkele voorbeelden hiervan:

  1. Ich kenne keine Rücksicht = Ik ken geen pardon
  2. Sie brauchen keine Rücksicht auf meine Situation zu nehmen = U hoeft geen  rekening te houden met mijn situatie.

In voorbeeld 2. zie je dat Rücksicht nehmen auf de letterlijke vertaling is van het Nederlandse rekening houden met. En een zin als “Aus/in/mit Rücksicht auf ihre Lage” betekent in het Nederlands “Met het oog op haar situatie”. 

Die Rücksichten (de overwegingen, redenen) (NB: altijd meervoud)

De samenstelling  aus finanziellen Rücksichten betekent in het Nederlands om financiële redenen. Rücksichten is hier een synoniem van Gründe. Na het voorzetsel aus, dat een derde naamval verlangt, zou de zin dan aus finanziellen Gründen worden.

rücksichtslos (meedogenloos, onverbiddelijk) en rücksichtsvoll (attent)

Beide bijvoeglijke naamwoorden zijn afgeleid van Rücksicht. Een voorbeeldzin met rücksichtslos: “Er konnte furchtbar rücksichtslos gegen sie sein” = “Hij kon zich bijzonder onverbiddelijk tegenover haar gedragen”. En een voorbeeld met rücksichtsvoll: “Er ist ein rücksichtvoller Mensch” = “Hij is een attent persoon”.

En het woord Rückensicht uit de titelzin. Is dat nu een Duits woord? Het antwoord is simpelweg nee.

Aan de hand van deze paar voorbeelden wordt duidelijk dat je makkelijk ins Fettnäpfchen treten kann (een faux pas kan begaan) of Stolpersteine (hindernissen) moet overwinnen in de Nederlands-Duitse communicatie.
Tot ziens in een volgende blog met daarin meer van soortgelijke aandachtspunten.
Komen jullie ook wel eens interessante taaluitingen tegen? Of ben je zelf weleens de fout ingegaan? Deel dat dan met ons. Daaruit valt altijd wat te leren.

Contact

Wil jij je ook zonder stress schriftelijk of mondeling in correct Duits kunnen uitdrukken? Heb je een vraag over het juiste gebruik van zakelijk Duits, over de Duitse zakelijke cultuur of wil je meer weten over mijn trainingen? Bel me dan op 06 1024 4429. Of mail me via tjacorowaan@duitsezaken.nl. Ik denk graag met je mee.

“Über den Preis sind wir es eins, doch?”: Over “Stolpersteine” in het Duits-Nederlandse idioom.

Twee tekstballonnen op een groen bord

Durven is goed, kennis van idioom is beter

Jouw Duitse relaties waarderen het als je Duits met ze spreekt. Als je dat goed doet, dan geeft je dat een voorsprong op andere niet-Duitse concurrenten.
Gebruik je daarin verkeerd idioom, dan zal je Duitstalige gesprekspartner je dat vast willen vergeven. Maar het kan natuurlijk wel tot onbegrip leiden en enige hilariteit.
Daarom in het vervolg van deze blog enkele voorbeelden van zogenaamde “Stolpersteine” (hindernissen) veroorzaakt door “falsche Freunde”. Dat zijn woorden en begrippen die in het Duits en Nederlands erg op elkaar lijken, maar die een andere betekenis hebben en dus tot misverstanden kunnen leiden.

Het bijwoord eens kent in het Nederlands diverse betekenissen. Denk aan eens in de betekenis van ooit, of van een keer (hij was er eens). Of, als bijvoeglijk naamwoord, in de betekenis van dezelfde mening zijn. In de voorbeelden hieronder leg ik je uit hoe je diverse betekenissen in goed Duits weergeeft.

eins sein

In het Duits kan je wel met iemand of iets eins sein, maar het niet over etwas eins sein. Eins sein betekent dat je met iemand of iets overeenstemt, harmonieert. Een voorbeeld hiervan is de volgende zin. “Diese Zwillinge sehen völlig eins aus”  (Deze tweeling lijkt precies op elkaar). Een voorbeeld in de Nederlandse betekenis van harmoniëren: “Ik weet (voel) mij met mijn vriend verbonden” (Ich weiss mich eins mit meinem Freund”. 

De constructie jemandm. eins sein heeft de tegenovergestelde betekenis van wat ik hierboven beschreef. Het betekent namelijk iemand onverschillig laten,  (het) om het even zijn: “Es ist mir eins” (het is me om het even”). 

sich einig sein

Men is het met elkaar eens als je dezelfde mening hebt/je dezelfde  mening  bent toegedaan. In het Duits is dit te vertalen met: Man ist sich einig, wenn man einer Meinung ist oder in seiner Meinung übereinstimmt.

 De titelzin boven dit blog had dan ook moeten luiden: “Wir sind uns einig über den Preis, oder?” Een andere mogelijkheid is het om het Nederlandse toch , dat als het verkrijgen van een bevestiging bedoeld is, in de opbouw van de Duitse zin naar voren te halen. In dat geval kun je zeggen: “Wir sind uns doch einig über den Preis?”

Niet alleen over een prijs, maar ook over een contract kan je het eens worden. (Nicht nur über den Preis, sondern auch über einen Vertrag kann man sich einig sein/ kann man sich einigen). Sich einigen is hier een letterlijke vertaling van het Nederlandse eens zijn met. Dat  komt bijvoorbeeld ook tot uitdrukking in de volgende zin: “Ich bin mit ihr einig, dass es so nicht geht”. In het Nederlands vertaald: “Ik  ben het met haar eens dat het zo niet  gaat.”

Aan de hand van deze paar voorbeelden wordt duidelijk dat je makkelijk ins Fettnäpfchen treten kann (een faux pas kan begaan) of Stolpersteine (hindernissen) moet overwinnen in de Nederlands-Duitse communicatie.
Tot ziens in een volgende blog met daarin meer van soortgelijke aandachtspunten.

Contact

Komen jullie ook wel eens interessante taaluitingen tegen? Of ben je zelf weleens de fout ingegaan? Deel dat dan met ons. Daaruit valt altijd wat te leren.

Bel me op 06 1024 4429 als jij je zonder stress wilt kunnen redden in situaties met Duitse zakenrelaties, je je Duitse woordkennis moet vergroten, of wanneer je een andere vraag hebt over het correct gebruik van zakelijk Duits en/of over de Duitse zakelijke cultuur. Natuurlijk kan je me ook mailen via tjacorowaan@duitsezaken.nl als je vragen hebt over mijn trainingen zakelijk Duits. Je krijgt zeker een reactie. Ik help je graag op weg.

Bis bald!