“Das habe ich gerne vor Sie getan, Frau Schmid”: Over “Stolpersteine” in het Duits-Nederlandse idioom

Iemand vertelt in verkeerd Duits dat hij iets voor de ander gedaan heeft. De luisteraar snapt dit niet.
Hier moet je niet vor maar für gebruiken.

Het Nederlandse voorzetsel “voor” vertaal je in het Duits met vor of für

Vanuit mijn jarenlange ervaring kan ik, voorafgaand aan een taaltraining zakelijk Duits, zonder dralen een lijst opstellen met de standaardfouten die mijn cursisten tijdens de training beslist zullen gaan maken. De foutieve vertaling van het Nederlandse voorzetsel voor staat zeker op die lijst.

De reden hiervoor is dat mijn Nederlandstalige cursisten er vaak niet bij nadenken dat het Duits twee manieren (met voorzetsels) kent om voor uit te drukken, namelijk vor+3/+4 en für+4. Da’s ook niet vreemd: tenslotte kennen we in het Nederlands slechts voor.

De titelzin is hiervan een prakijkvoorbeeld. Deze had moeten luiden “Das habe ich gerne für Sie getan” . Hieronder leg ik uit waarom dat zo is.

Wanneer gebruik je “vor”?

plaatsbepaling

Voor vertaal je in het Duits met vor (+3/+4) wanneer het een tijds- of plaatsbepaling is. Een plaatsbepaling geeft aan waar iets plaatsvindt. Typische voorzetsels die daarbij horen zijn achter, boven, onder, naast en voor:

  • “Sie stehen vor+3 dem Haus/vor der Schule/vor dem Auto”. In het Nederlands betekent dit: “Zij staan voor het huis, voor de school, voor de auto”. Vor heeft hier de 3e naamval, want het drukt samen met het werkwoord stehen een toestand van rust uit.
  • “Er stellt sich vor+4 das Fenster” (Nederlands: “Hij gaat voor het raam staan.”Vor drukt in combinatie met het werkwoord sich stellen (gaan staan) een beweging uit. Daarom staat das Fenster hier in de 4e naamval.

Tijdsbepaling

Het Nederlandse voor vertaal je naar het Duits ook met het voorzetsel vor in tijdsbepalingen. “Es ist drei Minuten vor zwölf” = “Het is drie minuten voor twaalf”. Of “Sie kommt (um) (ein) Viertel vor acht”. (“Zij komt om kwart voor acht”.)

Vaste constructies

Verder wordt vor gebruikt in een aantal vaste constructies, zoals sich fürchten vor+3/ Angst haben vor+3. Beide Duitse uitdrukkingen betekenen in het Nederlands: bang zijn voor. Voorbeeldzin: “Ich habe Angst vor/fürchte mich vor der Prüfung” (“Ik ben bang voor het examen”). Voorbeelden van andere vaste constructies met vor: warnen vor: “Er warnte mich vor ihm”. In het Nederlands betekent dit: “Hij waarschuwde mij voor hem”. Of: “Wir haben Respekt vor diesem Konkurrenten” = “Wij hebben respect voor deze concurrent”. (Het zelfstandig naamwoord “Konkurrenten” staat hier overigens in de 3e naamval enkelvoud en niet in het meervoud).

Let op: hierboven staan zeker niet alle vaste contructies met “vor”. Dat zou op deze plek te ver voeren.

Wanneer gebruik je für?

In alle andere gevallen dan de bovengenoemde vertaal je het Nederlandse voorzetsel voor naar het Duits met het voorzetsel für. Het voorzetsel für heeft altijd de 4e naamval. Voor mannelijke woorden wordt het dus für den (Mann) of für ihn= voor hem; voor vrouwelijke für die (Frau) of für sie = voor haar; voor onzijdige woorden für das (Kind) of für es = voor het; en in het meervoud für die (Leute) of , für sie = voor hen. 

Voorbeelden

  • Ik neem bloemen voor haar mee. – Ich nehme Blumen für sie mit.
  • Dat doe ik alleen voor mijn klant.  – Das tue ich nur für meinen Kunden.
  • Dat doe ik voor hen.                             – Das tue ich für sie.

Aan de hand van deze paar voorbeelden wordt duidelijk dat je makkelijk ins Fettnäpfchen treten kann (een faux pas kan begaan) of Stolpersteine (hindernissen) moet overwinnen in de Nederlands-Duitse communicatie.
Tot ziens in een volgende blog met daarin meer van soortgelijke aandachtspunten.


Komen jullie ook wel eens interessante taaluitingen tegen? Of ben je zelf weleens de fout ingegaan? Deel dat dan met ons. Daaruit valt altijd wat te leren. Wil je jezelf nog verder verdiepen in correct Duits woordgebruik? Kijk dan ook eens op https://www.duden.de/hilfe/rechtschreibung  

Contact


Bel me op 06 1024 4429 als jij je zonder stress wilt kunnen redden in situaties met Duitse zakenrelaties, je je Duitse woordkennis moet vergroten, of wanneer je een andere vraag hebt over het correct gebruik van zakelijk Duits en/of over de Duitse zakelijke cultuur. Natuurlijk kan je ook het contactformulier op deze website invullen. Je krijgt zeker een reactie. Ik help je graag op weg.

Ich freue mich auf Sie. Bis bald.